Oosterbeek uiterwaarden
Bekijk meer informatie over deze wandelroute via het web
wandelroute, wandeling, wandelen, 1. Station Oosterbeek Laag, 2. Knotwilgen langs de Leigraaf, 3. Knotwilgen langs de Leigraaf, 3. Kasteel Rosande, 4. Knooppunt zomerdijk, 5. Knooppunt zomerdijk, 5. Weegbree, 6. Televisie toren, 7. Oude en Nieuwe spoorbrug, 8. Uitzicht recreatieplas, 9. Brugdelen spoorbrug, 10. Brugdelen spoorbrug, 10. Zomerdijk en Oosterbeek op de stuwwal, 11. De spoorbrug over de Rijn, 12. Zomerdijk, 13. Biotoop verbetering, 14. Biotoop verbetering, 14. Kunstmatige soortenrijkdom, 15. WSV Peter Hensen, 16. Camping Oosterbeekse Rijnoever, 17. Camping Oosterbeekse Rijnoever, 17. Restanten Steenoven, 18. Knotwilgen, 19. Leigraaf Rosandepolder, 20. Toegang tot Rosandepolder, 21. Toegang tot Rosandepolder, 21. Unkse Pad, 22. Unkse Pad, 22. Meidoorns en Sleedoorns, 23. Knooppunt Unkse Pad, 24. Knooppunt Unkse Pad, 24. Heerlijkheid Rosande, 25. Heerlijkheid Rosande, 25. Pompstation Oosterbeek, 26. Voetpaden knooppunt, 27. Transformatorhuisje, 28. Rosandepolder, 29. Rosandepolder, 29. Station Oosterbeek Laag

Station Oosterbeek Laag
Bij de aanleg van de eerste Nederlandse spoorverbindingen in 1878 van het traject Amsterdam-Utrecht-Arnhem-Elten(D), is eerst het Station Oosterbeek Hoog aangelegd. Toen er in 1879 een uitbreiding kwam van het traject Arnhem-Nijmegen is er ook een tweede station Oosterbeek Laag geopend op 15 juni 1879. Dit station is sinds 15 mei 1938 niet meer in gebruik. Er waren plannen om op de plek van dit station een nieuwe halte te openen: Station Arnhem Business Park, een nieuwe voorstadhalte in het kader van stadsregiorail.

Knotwilgen langs de Leigraaf
Overal in de Rosandepolder staan groepen heel oude knotwilgen, een karakteristiek cultuurhistorisch element. Ze zijn wel 100 jaar oud. Zo ook hier langs de Leigraaf staan heel oude exemplaren. In de kroon tussen de takken, wil nog wel eens een wilde eend haar nest maken, of er broedt een uil in de een of andere holte. Het behoud van deze vorm is mensenwerk. Vrijwilligers van het IVN knotten in februari of maart in de ijzige kou deze kronen. De groene sappige wilgentenen als feestmaal gaan in een container naar de apen en olifanten van Burgers Bush te Arnhem.

Kasteel Rosande
In de Rosandepolder liggen de restanten van Kasteel Rosande, nu een beschermd (archeologische) rijksmonument. In 1313 wordt deze plek voor het eerst genoemd als huis van Gosewijn van Rijsande. De Heerlijkheid Rosande was vooral bekend om zijn prachtige boomgroepen van Populieren en Eiken. In 1538 wordt het kasteel dat dan al een bewogen geschiedenis achter de rug heeft, met onder anderen Hertog Karel van Gelre in 1515 definitief afgebroken en niet weer hersteld. Je kunt de grachten en het eiland, waarop het huis heeft gestaan nu nog als glooiing in het weiland zien.

Knooppunt zomerdijk
Een splitsing van wandelroutes in de Rosandepolder. Kijk eens op de blote grond onder je voeten. Je ziet dat in droge periodes de grond die klei bevat, hier heel erg hard wordt en met min of meer zeshoekige krimpscheuren als patroon opdroogt. In tegenstelling hiermee verliest een zandhoudende bodem bij droogte alle samenhang en verstuift in de wind heel gemakkelijk, letterlijk los zand.

Weegbree
Deze planten met de karakteristieke bladrozetten, die dicht tegen de bodem aangedrukt liggen, komen al sinds de oudheid in de omgeving van de mens voor. Tredplanten kunnen goed tegen betreding, bijv op een zandpad als dit. Het stuifmeel van deze planten is heel herkenbaar in bodemmonsters. De hoeveelheid weegbree stuifmeel in een grondmonster is voor de archeoloog een maat voor de menselijke aanwezigheid op die plek.

Televisie toren
De Televisie toren steekt al sinds 1962 hoog boven de skyline van de stad Arnhem uit. In die periode werd er een netwerk van televisietorens in Nederland aangelegd om een goede ontvangst van het Tv-signaal in alle huiskamers te kunnen garanderen. Iedereen ontving het radio- en TV- signaal nog via de ether. Tegenwoordig doet deze toren nog dienst voor telecom verbindingen.

Oude en Nieuwe spoorbrug
Je ziet hier het brughoofd van de originele spoorbrug in het weiland staan. Daarachter is een nieuwe open spoorbrug gebouwd om meer ruimte te maken voor het rivier water. Let ook op het verschil in vormgeving van de brugdelen. Er is heel wat veranderd in de opvattingen over de vormgeving van de pijlers en de brugdelen in de afgelopen 50 jaar.

Uitzicht recreatieplas
Zodra je over de top van de zomerdijk heen kunt kijken als je vanuit de Rosandepolder komt, wordt je verrast een wonderlijk mooi uitzicht over deze recreatieplas. Mensen, die houden van zeilen op de rivier, kunnen hier terecht. 's Zomers kun je hier waterskien en ook heerlijk zwemmen in natuurlijk zoetwater. Je moet er wel rekening mee houden dat je op een mooie zomerdag niet de enige bent, die dat bedacht heeft.

Brugdelen spoorbrug
Deze eerste Rijnspoorbrug is al aangelegd in 1879, toen het traject Arnhem - Nijmegen werd aangelegd. Zowel deze spoorbrug als het viaduct over de Klingelbeekseweg werden door de genie op 10 mei 1940 opgeblazen. Op 17 november 1940 hadden de Duitse bezetters de schade al hersteld en konden de treinen weer over de noodbrug rijden. Bij de Slag om Arnhem is de brug opnieuw opgeblazen. Al in november 1945 was de brug hersteld met materiaal van o.a. de Waterloo-bridge in Londen. In 1952 is deze brug gebouwd en in 2002 is een deel van de spoordijk door Rijkswaterstaat afgegraven, zodat het rivierwater er bij hoogwater gemakkelijker onderdoor kan stromen.

Zomerdijk en Oosterbeek op de stuwwal
De zomerdijk in de polder is duidelijk te zien in het landschap als een verhoging. Een polder die lager ligt dan het gemiddelde waterpeil in de rivier heeft een dijk nodig om droog te blijven. Geniet nog een keer van het uitzicht op het dorp Oosterbeek op de stuwwal. Herken je de hoge honderdjarige bomen van het Park Bato's wijk? De Sequoiadendron is duidelijk als een donker silhouet met de vorm van een dennenboom te herkennen in de zomer en ook in de winter.

De spoorbrug over de Rijn
Bij de slag om Arnhem in september 1944 hadden de geallieerde Britse en Duitse soldaten veel moeite hun doel, deze spoorbrug te bereiken. In de Rosandepolder zijn toen veel loopgraven gegraven. Het gebied werd voortdurend beschoten en gebombardeerd. De plaatselijke bevolking was al lang geevacueerd naar de bezette Veluwe. Het meest dramatische hoogtepunt in deze vreselijke strijd was het opblazen van de spoorbrug door de Duitse troepen op 17 september 1944. Het oude Kerkje van Oosterbeek in de verte was toen in september het laatste bolwerk van de Britten en Polen.

Zomerdijk
De dijk waar je zojuist op gelopen hebt, is een zogenaamde zomerdijk. Deze dient in de zomer om de rivier bij hoogwater binnen zijn bedding te houden. De polder die lager ligt blijft dan droog. In de winter en het voorjaar stroomt het water gewoon over de zomerdijk heen deze uiterwaarden in. Alles staat blank, alleen de kruinen van de wilgen en de meidoorns steken er boven uit. Bij hoog water is de Rosandepolder dan ook voor enkele dagen of weken gesloten.

Biotoop verbetering
Overal in de regio is de Stichting Biotoopbeheer actief met het inzaaien van groenstroken langs akkers en weilanden. Zo ook hier bij deze groenstrook bij de Camping Rijnoever. Door de veelheid aan kruiden, vinden er veel viervoeters, vogels en insecten voedsel. De biodiversiteit in dit gebied neemt door dit soort menselijke ingrepen dan ook meetbaar toe.

Kunstmatige soortenrijkdom
De Stichting Biotoop beheer heeft deze groenstrook in 2013 voor een periode van drie jaar ingezaaid met een mengsel van onder meer: a. Drachtplanten voor bijen, hommels, Vlinders en andere insecten, zoals de blauwe Borage (Komkommerkruid) en kaasjeskruid en ook boekweit met zijn kenmerkende driehoekige zaden in de herfst; b. Zaaddragende planten voor de trekvogels zoals boekweit en zonnebloemen en verschillende peulen. c. Diverse graansoorten : zoals gerst, haver. tarwe en rogge. d. Tot slot bevat het zaaimengsel ook nog akkeronkruiden als klaproos en korenbloem en verschillende wikkes, rolklavers en klaversoorten.

WSV Peter Hensen
Watersport Vereniging Peter Hensen is genoemd naar Peter Hensen was de laatste veerman van het Drielse Veer. Voor de bouw van de sluis en de stuw van Driel omstreeks 1960, verbond hij met zijn gierpont Oosterbeek met Driel. Peter Hensen stimuleerde de watersport ter plekke en had indertijd al een tijdelijke opslag voor zeilboten bij de aanlegplaats van het veer. De club heeft zich gespecialiseerd in het riviervaren.

Camping Oosterbeekse Rijnoever
Aan de Rijn ligt deze prachtige rustige camping, waar je nu met je boot vanuit de Oosterbeekse jachthaven kunt varen. Tegenwoordig kun je ook fijn zwemmen in de Rijn. De Rijn was in de jaren 1950-1980 erg vervuild en door de overheid werd het afgeraden erin te zwemmen. Door de jarenlange politieke groenlobby en door de acties van natuurliefhebbers is de kwaliteit van het water erg verbeterd de laatste jaren. Nu zwemt er weer vis in de Rijn. De Zalmen trekken weer naar hun oude paaiplaatsen in de zijrivieren van de Rijn in Duitsland. Weet je dat volwassen zalmen, die vanuit het zoute water de rivier opzwemmen, onderweg niet meer eten? Ze gaan op de paaiplaatsen dood, nadat ze eerst kuit (eitjes) hebben geschoten!

Restanten Steenoven
In de loop van honderden jaren werd er langs alle grote rivieren in de bedding tussen zomer- en winterdijken veel slib afgezet. Dit is vooral in het voorjaar het geval, als de rivier buiten haar oevers treedt. Zo kwamen hier dikke pakketten rivierklei te liggen. Deze rivierklei werd door de steenfabrieken langs de rivieren af geticheld (afgegraven) en zij bakten er miljoenen stenen van voor huizen en straten in heel Nederland. Dit is het restant van een van de vele steenfabriek van Renkum.

Knotwilgen
Het landschap van beken en uiterwaarden wordt in Renkum vaak gekenmerkt door knotwilgen. Je zou kunnen zeggen dat Knotwilgen door mensen zo gesnoeid in deze vorm. De werkgroep van het IVN zorgt ervoor dat de wilgen elke 2 tot 3 jaar geknot worden, d.w.z. dat de twee tot driejarige takken eraf geknipt, dan wel eraf gezaagd worden. Vroeger werden deze jonge buigzame witte wilgentenen gebruikt voor het vlechten van manden. Heeft het IVN nog een afnemer voor de gesnoeide wilgentenen gevonden?

Leigraaf Rosandepolder
De Leigraaf in de Rosandepolder is onlangs voorzien van een nieuw hek met de naam van de beek erop. Zo weet iedereen dat de beken ook in Oosterbeek een naam hebben. Dit waterstroompje, dat hier uit de stuwwal treedt, lijkt zo erg klein, maar het beekje voert behoorlijk wat water af. Dit beekje is te volgen langs de Fonteinallee , waar er verschillende vijvers zijn. Pas bij het Kasteel Doorwerth komt dit water vanuit de leigraaf in de Rijn.

Toegang tot Rosandepolder
Bij de Ford garage onderlangs ligt de toegang van het wandelnetwerk door de Rosandepolder. Hier kun je wandelen in het vlakke land van de grote rivieren, de Betuwe, met uiterwaarden en dijken doorsneden door vele sloten. Je kunt er genieten van de weidevogels in het voorjaar. In de winter verblijven hier vele groepen ganzen. Bij hoogwater in het vroege voorjaar is de Rosandepolder niet toegankelijk.

Unkse Pad
Dit knooppunt is een kruising van waarschijnlijk oude voetpaden door het dorp en de grotere verbindingsweg Onderlangs. Waarom heet dit pad Unkse pad? Volgens Wiki: Unkse Pad, verwijst naar voormalige bewoner Jan Unk. Weet iemand iets over deze dorpsbewoner?

Meidoorns en Sleedoorns
De Rosandepolder is van oudsher een agrarisch gebied. Door de inzet van de Gemeente Renkum en met medewerking van de landeigenaren en pachters is de polder onder voorwaarden toegankelijk voor wandelaars. In verband met de rust voor het vee ben je verplicht in het gehele gebied je hond aan te lijnen. Het beheer door het Geldersch Landschap met runderen. De oude meidoorn en Sleedoorns in het gebied worden ontzien.

Knooppunt Unkse Pad
In de Rosandepolder is hier tijdens de Septemberdagen van 1944 zwaar gevochten om de Spoorbrug. De gevechten om de Slag om Arnhem tussen de Duitsers en de Britse en Poolse parachutisten hebben hier nog steeds hun sporen in de bodem achtergelaten. Er ligt nog steeds veel munitie in de bodem. Mocht je niet ontplofte oorlogssouvenirs vinden, dan NIET meenemen of uitgraven, maar direct de politie waarschuwen. Zij weten hoe ze deze munitie onschadelijk kunnen maken.

Heerlijkheid Rosande
Rosande was in 1413 een zogenaamde 'Heerlijkheid'. Het gebied was een eigen rechtsgebied en heeft een lange geschiedenis. In 1831 waren de landerijen behorende bij het gebied dat je zou kunnen zien als het Landgoed Rosande 157,5 hectare groot. Het gebied omvatte behalve de Rosandepolder hier, ook nog een gebied ten noorden van de Utrechtseweg. De Rosandepolder kreeg haar huidige vorm toen achtereenvolgens in 1845 de spoorlijn Arnhem-Utrecht en in 1879 het traject Arnhem-Nijmegen met de spoordijk de oorspronkelijke eenheid Heerlijkheid Rosande doorsneden en zo versnipperden.

Pompstation Oosterbeek
Waterwinning Oosterbeek. De bunkers die je in de rand van de stuwwal ziet zijn onderdeel van een waterpompstation in Oosterbeek.

Voetpaden knooppunt
In Oosterbeek zijn nog vrij veel kleine voetgangers paadjes intact. De wandelroutes door Oosterbeek dorp zullen dus ook vaak gebruik maken van deze oude doorgaande paden. Het knooppunt met Onderlangs en het Unkse pad.

Transformatorhuisje
Als je vaker met ons routenetwerk Renkum Breed wandelt, ken je onze belangstelling waarschijnlijk voor de architectuur van transformatorhuisjes. Daarom hebben we dit vrij algemene type ook maar opgenomen als een excursiepunt in de route. Het zal je ook niet verbazen als ik je vertel dat er in Nederland een website bestaat van meer dan 600 foto's van deze kleine huisjes keurig geordend in verschillende typen. Een transformatorhuisje speelt een belangrijke rol bij het transport en de distributie van elektriciteit. In het gebouwtje zitten een of meerdere transformatoren. In een Nederlands transformatorhuis wordt hoogspanning (10 kV of 6 kV) omgezet naar laagspanning. Dat kan zijn: industriespanning (700 V), krachtstroom (400 V) of lichtnetspanning (230 V). Deze laagspanning wordt vervolgens gedistribueerd naar jou als afnemer van stroom.

Rosandepolder
Hier midden in de Rosandepolder kom je misschien wel tot de ontdekking dat Nederland landschapstypen heeft, die zich duidelijk van elkaar onderscheiden. Hier sta je midden in de vlakke weilanden. Je hoort er de kieviten en andere weidevogels. Soms hoor je een fazant kraaien. In de verte zie je Oosterbeek op de stuwwal liggen. Daar zijn veel loofbossen met oude eiken en beuken en soms nog restanten van heidevelden. In de winter grazen in de Rosandepolder grote groepen ganzen. Bij alarm, of als je te dicht bij komt, slaan ze hun vleugels uit en vliegen luid snaterend naar een volgend weiland.

Routetraject 1